Bajki i baśnie są na ogół kojarzone z dziećmi, gdyż na tym etapie rozwoju poznają one rzeczywisty świat przez pryzmat świata wyimaginowanego, stworzonego z myślą o ich potrzebach i możliwościach.


 Choć bajki i baśnie kojarzą nam się z dzieciństwem, to tak naprawdę towarzyszą nam przez całe życie. Baśnie pozwalają bowiem oderwać się od szarej, często brutalnej rzeczywistości, choć na chwilę zapomnieć o problemach dnia codziennego. Według Marii Molickiej baśń to jeden z podstawowych gatunków epickiej literatury ludowej, który utrwala w fantastycznej formie ludowe poglądy na stosunki międzyludzkie, przedstawia ideały dobra i sprawiedliwości oraz kryteria oceny ludzkich poczynań. Baśń łączy w sobie elementy świata realnego i fikcyjnego, tworząc poetycką wizję. Antropomorfizacja zjawisk i personifikacja sprawiają, że świat kreowany w baśniach jest bliski dorosłym i dzieciom.

bajka

W jaki sposób bajki wpływaj na rozwój dziecka?

Wpływ bajek na rozwój dziecka można zaobserwować od najwcześniejszych lat życia. W tym pierwszym okresie jednak istotną rolę, oprócz samej treści, odgrywa również obecność opiekuna, jego bliskość, kontakt fizyczny, tembr głosu i cała złożoność sytuacji, która towarzyszy opowiadaniu. W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym dziecko podlega socjalizacji i wychowaniu nie tylko w kręgu własnej rodziny, ale również w szerszych grupach społecznych.

Dziecko według Piageta, szukając prostych związków przyczynowo-skutkowych w świecie fantazji, poznaje rzeczywistość za pomocą operacji konkretnych. Tak poznaje świat roślin, zwierząt i ludzi z ich typowymi cechami i przywarami. Poznaje wzorce osobowe, prototypowe przejawy dobra i zła. Uczy się różnych ludzkich zachowań oraz ich konsekwencji. Przez wyraziste pokazanie, kogo i za co spotyka nagroda lub kara, dowiaduje się o istnieniu wartości. Poznaje abstrakcyjne pojęcia, takie jak sprawiedliwość, miłość, przyjaźń, odpowiedzialność. Przeżywając wraz z bohaterami wydarzenia dziejące się wokół nich, uczy się wrażliwości i zachowań prospołecznych, poznaje przykłady dziedzictwa kulturowego, zapoznaje z symbolami i metaforami, takimi jak kojarzenie lisa z przebiegłością, a zatrute jabłko z objawami fałszu i zazdrości.

Ponadto w bajkach są jasno i wyraźnie określone postacie męskie i żeńskie, dzięki czemu dziecko uczy się przypisanych im ról społecznych, odkrywając także swoje miejsce w społecznym systemie. Również dzięki bajkom poznaje język literacki, naturalnie czerpie z jego bogactwa i uczy się poprawnego wysławiania się.

 

Bajka, jako narzędzie wychowawcze

Dzięki temu, że w baśniowe przygody są wplecione różne życiowe sytuacje, bajki odgrywają istotną rolę w rozwoju emocjonalnym dziecka. Utożsamiając się z postacią głównego bohatera, towarzyszy mu ono w wędrówce, razem z nim przeżywa radość, strach, smutek czy ból, nawiązuje przyjaźnie, stawia czoło wrogom, podejmuje wyzwania, odpoczywa i bawi się. Przez tę identyfikację dziecko poznaje całą gamę emocji, uczuć i postaw. Uczy się społecznie akceptowanych zachowań, różnych form wyrażania emocji, sposobów reagowania w trudnych sytuacjach, zaspokajania różnorodnych potrzeb oraz reagowania na takie postawy, które są społecznie potępiane.

Jak posługiwać się bajką jako narzędziem wychowawczym, aby uzyskać pożądane efekty edukacyjne? Aby to zrozumieć, warto uzmysłowić sobie, co na ten temat mówi psychologia edukacji. Otóż znane są cztery sposoby edukacji czy socjalizacji. Są to: model laissez-faire, lepienia z gliny, model konfliktowy oraz najbardziej zalecany model wzajemności.

bajki-ktore-lecza_iW modelu wzajemności oddziaływanie wychowawcze za pomocą bajki jest bowiem najefektywniejsze, ponieważ oboje uczestnicy interakcji są odpowiedzialni za dobór bajki. Nauczyciel mógłby, co prawda, przygotować kilka opowiadań do wyboru o treściach adekwatnych do danego etapu socjalizacji wychowanka, natomiast dziecko mogłoby z tego zakresu wybrać coś, co odpowiada jego aktualnemu nastrojowi i potrzebom.

W ten sposób zarówno opiekun miałby wpływ na przekazywanie wychowankowi treści zawierających elementy dydaktyczne, jak również dziecko mogłoby kształtować swoją edukację według własnego wewnętrznego programu. Ponadto wybierając daną bajkę, dziecko pokazuje nauczycielowi, co jest dla niego ważne. Refleksyjny nauczyciel zauważy to i odpowiadając na potrzeby dziecka, pozwoli mu na tworzenie swobodnych fantazji. Bajka w tym przypadku będzie przedmiotem wspólnej zabawy i będzie służyć nawiązywaniu kontaktu między dzieckiem a dorosłym. To stworzy dogodne warunki do przekazania treści merytorycznych, ćwiczenia pożądanych zachowań i postaw oraz zaszczepiania oczekiwanych wartości w formie wesołej i bezpiecznej.

 

Bajka psychoedukacyjna

Według M. Molickiej autorki bajka psychoedukacyjna to taka bajka, której celem jest wprowadzenie zmian w zachowaniu dziecka. Nie można jednak zmuszać dziecka do przyjęcia i wyuczenia się nowych treści. Jeżeli dziecko nie jest zainteresowane danymi treściami lub po prostu ich nie rozumie, nie można ich wdrażać siłą. Należy poczekać, zaproponować inną bajkę lub pozwolić dzieciom stworzyć swoją własną. W ten sposób można pobudzić uwagę dziecka, a także uzyskać istotne informacje diagnostyczne. Śledząc losy wykreowanych przez dzieci bohaterów, można się dowiedzieć, co dzieci przeżywają, jakie emocje, które w inny sposób nie mogą być wyrażone, im towarzyszą.

Takie opowieści mogą być dobrym punktem wyjścia do dalszej pracy. Ponadto w ten sposób dzieci tworzą własny system norm i zasad, ćwiczą się w empatii, rozszerzają samoświadomość. Z kolei prowadzący może się dowiedzieć, na co powinien zwrócić szczególną uwagę, jakie obszary funkcjonowania poznawczo-emocjonalnego poruszyć. Takie ćwiczenie wpłynie też na poprawę kontaktu wychowawca – dziecko, lepsze zrozumienie i zwiększenie obustronnego zaufania.

 

 

 


 

 

dziecko tez człowiek

Artykuł jest częścią akcji DZIECKO TEŻ CZŁOWIEK prowadzonej na portalu Wellnessday.eu w maju i czerwcu 2012. Akcja ma na celu zwrócenie uwagi na konieczność wychowania dziecka poprzez szacunek do niego i uznawanie odrębnej tożsamości dziecka.

 

PATRONAT HONOROWY NAD AKCJĄ OBJĄŁ

"Jestem przekonany, że prowadzona przez portal akcja spotka się z dużym zainteresowaniem, a wypowiedzi ekspertów pomogą wszystkim, którzy szukają pomocy w mądrym wychowaniu swoich pociech."

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

(zobacz pismo PDF >>)

 

 

 

Akcję wspierają:

 

gwp-logo-ok

 

 

 

 

 

Dbasz o zdrowie swoje i najbliższych? Zobacz naturalne suplementy oraz naturalne kosmetyki w naszym sklepie NaturaZdrowia.pl>> :)

 

 

Strona, na której aktualnie się znajdujesz używa plików cookies w celu poprawnego funkcjonowania. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień cookies w przeglądarce. Wiecej informacji na temat plikow cookies oraz jak je usunac zobacz strone o plikach cookie.

  Akceptuje pliki cookie na tej stronie.
wellnessday.eu